Historie

 

In een oorkonde van Karel de Grote wordt melding gemaakt van de schenking van enkele “foreesten” aan de St. Maartenskerk te Trecht, waaronder “Hengestooten” (777 n.c.). In de Middeleeuwen behoorde deze woeste grond (voornamelijk heide) toe aan de gemeenschappelijke gronden van de Marke Maarn.
Door overbeweiding van vee en het steken van heiplaggen ontstonden in deze streek grote zandverstuivingen.

Zandverstuivingen
Het stuifzand vormde een bedreiging voor de straatweg tussen Zeist en Woudenberg, daarom besloot men het gehele stuifzandgebied weer af te dekken met heideplaggen (1895; die plaggen werden gestoken op de Leusderhei). Tussen deze heideplaggen werden jonge dennenboompjes geplant die voor de vastlegging van het stuifzand en voor latere houtproductie moesten zorgen.
De eerdere zandverstuivingen zijn nog te herkennen aan het fijne witte zand en aan de stuifheuvels, die nu met naald- en loofbomen zijn begroeid.
Er komen veel verschillende diersoorten voor, zoals reeën, hazen, vossen, zwarte spechten, bosuilen en boomvalken.

De bomen gekapt en het zand gedolven
Tijdens de mobilisatieperiode (rond 1939) werden in het gebied bomen gekapt en zand gedolven. Dit zand, met het vrij gekomen hout, werd gebruikt voor de stellingbouw in de Grebbelinie tussen Woudenberg en Leusden. Wat overbleef was een waterplas van ca. drie hectare.

Recreatieplas
Door de toenemende mobiliteit en de daarmee gepaard gaande veranderingen in vrijetijdsbesteding trok deze plas in het begin van de zestiger jaren een toenemend aantal recreanten.
Problemen op het gebied van hygiëne en verkeersveiligheid bracht de Vereniging de Utrechtse Heuvelrug, in nauw overleg met de grondeigenaar het landgoed Den Treek – Henschoten, er toe een plan te laten ontwikkelen dat voorzag in een recreatieplas met een opvangcapaciteit van ca. 10.000 bezoekers per dag. Deze opdracht werd gegeven aan de Kon. Ned. Heidemaatschappij die het plan in 1972 realiseerde.

Het Henschotermeer bestaat thans een oppervlakte van 60 hectare. Hiervan is 13 ha. water, 10 ha. stuifzand en 30 ha. bos.
Het water in het meer blijft op peil doordat grondwater op meerdere plaatsen opwelt. Soms wordt er mechanisch extra grondwater opgepompt. Door het zelfreinigend vermogen van het water blijft de kwaliteit goed en wordt vervuiling in zeer korte tijd afgebroken.